We gaan inmiddels richting maart, wat betekent dat de bijen langzaam weer van de winterzit kunnen gaan afkomen. Zolang de buitentemperatuur onder de 10 graden Celsius ligt, blijven de bijen echter dicht op elkaar in de kast zitten om elkaar warm te houden. Op de zonnige en iets warmere dagen, heb ik inmiddels alweer enkele bijen buiten de kast gezien.

De eerste vlucht is hard nodig om zich van de ontlasting te ontdoen. Die hebben ze namelijk de hele winter opgehouden, omdat ze het eigen huis niet willen bevuilen. Van bevriende imkers begreep ik dat zij al de eerste bijen met stuifmeel aan de pootjes op de vliegplank hadden gesignaleerd. Een goed teken, want dat betekent dat het volk het langste deel van de winterzit heeft overleefd, de eerste bloeiende bloemen door de haalbijen zijn gevonden en dat de koningin weer is begonnen met het aanleggen van vele nakomelingen. Ik bedenk mij zo dat het dus helemaal niet nodig is om de kast open te maken om het volk in dit nieuwe jaar te verwelkomen. Zij verwelkomen ons en laten ons ook zien dat het goed gaat en dat zij zich instellen op een nieuw en druk jaar met vele vlieguren om zo te kunnen blijven voorzien in de ontwikkeling van het volk.

Het is nog wel even afwachten tot de lente definitief is doorgebroken en de temperatuur ook op de wat minder zonnige dagen boven de 10 graden blijft, maar deze eerste belangrijke signalen geven hoop en moed voor weer een jaar waarin ik me, maar wellicht u zich ook, zal kunnen verwonderen over het wel en wee van de bij. Voor nu houd ik de kasten wat regelmatiger in de gaten, omdat ik nog niet uit al mijn kasten bijen heb zien komen, maar de eerste tekenen van leven zijn er. De bijen kondigen daarmee natuurlijk ook een nieuw tuinjaar aan. Als je buiten bent op een zonnige dag, voel je dat de zon weer aan kracht begint toe te nemen, de dagen gaan weer lengen en ook de mens kruipt weer langzaamaan uit de winterslaap om steeds meer van de buitenlucht te kunnen gaan genieten.

Ik wens u allen veel plezier toe met het nieuwe tuinjaar en hopelijk groeit en bloeit straks alles weer zoals het is bedoeld, zodat de bijen zich tegoed kunnen doen aan al dat lekkers en wij vervolgens worden getrakteerd op de bestuiving van het door ons gekoesterde zaaigoed.

Het bericht Eerste bijen gesignaleerd verscheen eerst op De Esselyckerhof.

In deze tijd van het jaar delen veel van de bijenvolken zich op, om vervolgens het vertrouwde nest te verlaten. Hiervoor worden eerst speciale cellen aangemaakt waarin nieuwe koninginnen worden opgekweekt. Nog voordat de nieuwe koningin wordt geboren, vertrekt vervolgens de huidige koningin met een deel van het volk, binnen de imkerij ook wel de zwerm genoemd.

Die verhuizing is werkelijk een prachtig fenomeen, voor degene die er bekend mee zijn althans. In razend tempo verlaten duizenden bijen samen met de koningin de kast, vliegen even rond in de directe omgeving om vervolgens op een eerste tijdelijke locatie als een tros rondom de koningin opnieuw te verzamelen. Vanaf die plek zoeken verkenners een geschikte plek zoals een lege (lok)kast of een andere holle ruimte om uiteindelijk als definitieve huisvesting te betrekken.

Voor mensen die echter niet bekend zijn met ‘zwermen’ kan dit fenomeen intimiderend overkomen. Duizenden bijen die druk door elkaar heen vliegen, als een soort ongestructureerde chaos. Maar beste lezer, deze bijen dienen een hoger plan. Ze hebben zich vol gezogen met honing om de eerste paar uur te kunnen overleven buiten de gemakken van het verlaten nest. Ze zijn op dat moment nog maar met 1 ding bezig, in de buurt van de koningin blijven, onderdeel worden van de nog te vormen tros om vervolgens mee te verhuizen naar het nieuwe onderkomen. De bijen hebben geen oog voor de verdere omgeving, mensen laten ze met rust.

Ik mocht het onlangs zelf ondervinden toen een zwerm zich aan het vormen was op het moment dat ik op mijn tuin was. Ik ben zonder enige vorm van bescherming tussen de duizenden bijen gaan staan om vervolgens op ongeveer een halve meter afstand te zien hoe ze zich als tros op een uitgekozen plek samenklonterden. Nogmaals, ik kan mij voorstellen dat mensen die niet bekend zijn met dit fenomeen onder de indruk zijn maar geloof mij, de bijen zijn op dat moment het meest zachtaardig en zijn er zeker niet op uit om te gaan steken.

Mocht je een zwerm zien, probeer dan eens van een afstand of vanuit een veilige setting dit prachtige natuurwonder gade te slaan. Vanuit mijn overtuiging ben je op dat moment ‘uitverkoren’ om getuige te mogen zijn van 1 van de hoogstandjes van Moeder Natuur. Mocht je zien waar de zwerm zich als een tros verzamelt, neem contact met mij op (06 31690976). Als ik in de gelegenheid ben, kom ik de zwerm graag scheppen. Feit blijft dat de meeste zwermen geen geschikt onderkomen kunnen vinden waarin ze kunnen overwinteren en dus uiteindelijk dood gaan. Ik probeer vervolgens een geschikter onderkomen voor ze te vinden bij een, bij voorkeur, natuurlijke imker.

Nieuwsgierig geworden naar de wondere wereld van de bij en/of het bijen houden? Ik ben met enige regelmaat op mijn tuin (nr 68) te vinden dus schroom niet en loop gerust even langs, ik vertel je graag meer over mijn hobby.

Het bericht Zwermseizoen verscheen eerst op De Esselyckerhof.

Ook voor de bijen geldt dat zij zich gaan voorbereiden op de lange stille winterzit. Voordat het zover is, worden nog snel het laatste stuifmeel en nectar uit de laatste bloeiende planten gehaald. De honing die nu wordt aangemaakt wordt zorgvuldig opgeslagen en verzegeld, zodat deze langer houdbaar wordt. De zomerbijen hebben inmiddels plaats gemaakt voor winterbijen die tot maar liefst 6 maanden oud kunnen worden. Dit in tegenstelling tot een zomerbij die gemiddeld 6 weken leeft.

Tijdens mijn inspectie van de kasten in augustus, zag ik dat 3 van de 4 volken nog niet voldoende op dikte waren met hun wintervoorraad. De imker kan op dat moment 2 keuzes maken: de natuur haar werk laten doen in de hoop dat alsnog de wintervoorraad op tijd binnen is of ingrijpen en bijvoeren met suikerwater. Dit jaar heb ik ervoor gekozen om de bijen op suikerwater in te winteren. Hiervoor heb ik per kast 10-12 liter suikerwater in even zo veel voermomenten bijgevoerd via een speciale voerbak. Het nadeel van suikerwater is dat het een onnatuurlijk product is voor de bij. Het mist het DNA van de bloemen die in de omgeving van de kast hun nectar hebben geleverd. Ook ontbreekt in suikerwater de beleving zoals deze in de van nature aangemaakte honing aanwezig is. De honing die door de bijen zelf is gewonnen bevat al deze ‘informatie’ van haar omgeving en het draagt daarbij ook nog eens de warmte en de intensiteit van het zonlicht in zich mee. Er wordt wel gezegd dat bijen die ’s winter van de honingvoorraad leven bij elke genuttigde maaltijd de daarin opgeslagen informatie of herinneringen weer beschikbaar krijgen en dat een bij van binnenuit een warm gevoel ervaart door de intensiteit van het zonlicht dat in deze honing ligt opgeslagen.

Nu rest mij niets meer dan nog 1 keer de volken te inspecteren om te kijken of ze zich behaaglijk genoeg voelen. Daarna moet ik de bijen de hele winter met rust laten tot het moment dat de eerste bijen weer naar buiten gaan voor hun eerste reinigingsvlucht. Hierover zal ik jullie in een volgend bericht meer vertellen.

Nieuwsgierig geworden naar de wondere wereld van de bij en/of het bijen houden? Ik ben met enige regelmaat op mijn tuin te vinden dus schroom niet en loop gerust even langs, ik vertel je graag meer over mijn hobby.

Het bericht Bijen winterklaar verscheen eerst op De Esselyckerhof.

Je moet eens voorstellen hoe spannend dat moment is voor de bijen: de koningin (ook wel de ouwe moer) heeft er samen met de werksters voor gezorgd dat er een nieuwe koningin geboren gaat worden, zodat het volk dat straks achterblijft niet moerloos wordt. Als het volk er klaar voor is zuigen ze zich vol met honing om vervolgens in grote getale de woning te verlaten.

Op 16 juni waren een aantal tuinders getuige van dit zwermgedrag en – nadat ik door hen was gewaarschuwd – wist ik tot 3 keer toe een zwerm te onderscheppen, letterlijk. De zwermen hadden tot 3 keer toe een boom op ons tuinencomplex uitgezocht, waar ze vervolgens als een tros tegen aangeplakt zaten. Op zo’n moment zijn er een aantal bijen die verkenningsvluchten gaan uitvoeren om een nieuw onderkomen te zoeken. Als de imker op tijd is en zo’n tros bijen vindt voordat er een nieuwe woning is gevonden, kan hij deze met een speciale techniek scheppen en een nieuw onderkomen aan het volk aanbieden. Vaak kiezen accepteren de bijen hun nieuwe huis, in dit geval bleven 2 zwermen in de kast maar was er toch 1 volk niet tevreden met wat ik ze te bieden had.

Voordat de bijen de kast ingaan hebben ze eerst overdag in hun tijdelijke onderkomen gezeten. In de avond, als ook de haalbijen in het volk zijn wordt het tijdelijke onderkomen omgeruild voor een nieuwe vaste stek. Vaak blijven volkeren daar 1 tot 2 jaar in zitten tot het moment dat het volk intuïtief aanvoelt dat het opnieuw tijd wordt om het vertrouwde nest te verlaten.

Ben je op de tuin en mag je toevallig getuige zijn van een zwerm, schroom niet en neem contact op met één van de bijenhouders op ons complex. Wij komen met veel plezier de zwerm ophalen.

Er is na mijn laatste bericht voor mij persoonlijk veel veranderd in het werken met de bijen. Nadat ik de basis cursus imkeren had afgerond ben ik dit jaar begonnen met een cursus biodynamisch imkeren. Deze vorm van imkeren heeft een antroposofische grondslag waarbij veel gebruik wordt gemaakt van het gedachtengoed van Rudolf Steiner. Mocht je daar meer over willen weten raad ik je aan om eens op internet wat te gaan lezen over Rudolf Steiner of 1 van zijn vele boeken te gaan lezen. De benadering van het werken met de bijen en daarmee ook mijn (levens)houding heeft een mooie verandering teweeg gebracht. Waar ik voorheen vooral de bijen zag als een soort huisdier en het bijenvolk nadelig beïnvloedde door met regelmaat de kasten te openen of ingrepen te doen in de ontwikkelingen van een volk, kijk ik nu elke dag weer met grote verwondering naar dit wezen. Ik hoef daarvoor de kast niet meer te openen maar kijk vooral gebiologeerd naar de acties op de vliegplank, ‘lees’ de ontwikkelingen door naar het materiaal te kijken dat op de varraolade terecht komt, maar voel vooral, in verbinding met het bijenvolk, wat het nodig heeft. Het is bijen houden op intuïtie, zonder daarbij afbreuk te doen aan de ontwikkelingen die een volk nodig heeft om tot volledige wasdom te komen. Kan voor velen van u misschien vreemd over komen, maar ik ben ervan overtuigd dat de meeste tuinders na jaren van ervaring opdoen inmiddels ook geleerd hebben om steeds meer op intuïtie te tuinieren. Ik zal je niet teveel vermoeien met details en diepgang over deze vorm van leven maar als je daar meer over wil weten, kom gerust even langs voor een praatje als ik op de tuin bezig ben.

Nieuwsgierig geworden naar de wondere wereld van de bij en/of het bijen houden? Ik ben met enige regelmaat op mijn tuin (nummer 68) te vinden dus schroom niet en loop gerust even langs, ik vertel je graag meer over mijn hobby.

Groet, Erik-Jan

Het bericht Bijen zwermen verscheen eerst op De Esselyckerhof.